Advocaat J.S. Nan - De graveyard shift voor advocaten
15-03-2011 Scheidend ‘super PG’ Harm Brouwer schreef in NRC Handelsblad van vrijdag 11 maart jl. dat hij – en kennelijk ook het openbaar ministerie – zich niet langer verzet tegen de aanwezigheid van een advocaat bij het verhoor van een meerderjarige verdachte. Drie punten van het stuk van Bouwer zijn de moeite van het bespreken waard – anders dan de nieuwe opmaak van de krant zelf.Ten eerste zijn inschatting dat er stukje bij beetje meer categorieën gevallen zullen komen waarvoor het aanwezigheidsrecht zal gaan gelden. Hij meent dat de invulling van dat recht gekoppeld zal moeten worden aan de zwaarte van de zaak en de kwetsbaarheid van de verdachte. Eerder schreef ik dat consultatie vooraf en audiovisuele registratie van het verhoor afdoende maatregelen zouden moeten zijn om misstanden te voorkomen, of deze nu bedoeld of onbedoeld tot stand komen. Daar blijf ik bij (en ik stop, denk ik, ook met het lopen van piket als dit een verplicht onderdeel van de te verlenen rechtsbijstand wordt), maar als de advocaat dan toch een voet tussen de politiedeur zou krijgen hoeft dat in ieder geval niet in elke zaak. In zoverre geef ik Brouwer dus gelijk. Een (eerste) onderscheid zou gemaakt kunnen worden tussen feiten waarvoor wel en waarvoor geen voorlopige hechtenis mogelijk is en alleen in de eerste categorie gevallen de verdachte het recht op een advocaat bij zijn verhoor heeft.
Brouwer maakt ten tweede de opmerking dat de raadsman wel iets wezenlijks moet toevoegen aan de rechtsbescherming van diens cliënt. Dat lijkt me eveneens juist, zodat de huidige invulling van de aanwezigheid bij het verhoor niet volstaat. Die houdt doorgaans niet meer in dan het stil in een hoekje zitten en de spelfouten uit het proces-verbaal halen door de raadsman. Wie zijn keel schraapt krijgt al snel een waarschuwing. De advocaat moet naast zijn cliënt kunnen zitten, met hem kunnen overleggen en actief deelnemen aan het verhoor. Anders kun je net zo goed een regenjas in de hoek hangen.
Waar ik het ten slotte fundamenteel mee oneens ben is Brouwers beroep op de paraatheid van de advocatuur. Hij ziet het voor zich dat wij (okay, ik dan niet) altijd op het politiebureau beschikbaar zijn, twenty four seven. Dat lijkt me toch wat teveel van het goede. Mijn eigen ervaring van een dagje van acht tot acht op het hoofdbureau van Dordrecht leert mij dat er op veel momenten te weinig te doen is, al werd de Dordtse strafbalie zeer gastvrij ontvangen. Alleen bij grote uitzondering zal het nodig zijn een verdachte ‘s nachts te moeten verhoren. En wat is er gebeurd met de tijd tussen 00:00 en 09:00 uur, die bijvoorbeeld niet meetelt bij het ophouden voor verhoor en toch voor de nachtrust bestemd is? Voor dergelijke uitzonderlijke gevallen hoeft geen graveyard shift ingevoerd te worden, terwijl er vast veel strafpleiters met de mobiele telefoon onder het kussen slapen. De advocatuur zal moeten accepteren dat zij niet rijkelijk beloond zal worden voor het aanwezig zijn bij politieverhoren (betalende zaken uitgezonderd, dan kan het verhoor niet lang genoeg duren, denk ik) en de bijstand lang niet altijd hoogstaand juridisch werk zal inhouden. Maar de balie hoeft zich niet met een slaapzak en tandenborstel bij het politiebureau te melden voor een piketdienst. Niet als ik super PG zou zijn. Jammer dat de opvolger van Brouwer al bekend is. Ik had best een auto met chauffeur gewild.
J.S. Nan (advocaat bij Gilhuis Advocaten te Dordrecht en buitenpromovendus aan de Universiteit van Tilburg)
« vorige pagina
