Weblog

Symboolwetgeving: afschaffing van de vervolgingsverjaring voor 'ernstige misdrijven'

02-02-2011 Met het recente wetsvoorstel ‘Wijziging van het Wetboek van Strafrecht in verband met de aanpassing van de regeling van de vervolgingsverjaring’, wenst het kabinet Rutte opnieuw zijn daadkracht te tonen. De vraag is wat de burger eigenlijk aan dit voorstel heeft. Is niet veel eerder gewoon sprake van symboolwetgeving?

De belangrijkste wijziging van de verjaringsregels houdt in dat (het recht tot strafvordering voor) een misdrijf waarop een maximale gevangenisstraf van twaalf jaren of meer is gesteld, niet meer verjaart. Misdrijven waarop levenslange gevangenisstraf gesteld is, konden sowieso al niet meer verjaren ingevolge art. 70 lid 2 Sr. Voor specifieke, ernstige zedendelicten jegens kinderen met een maximale gevangenisstraf van acht jaren (art. 240b lid 2, 243, 245 en 246 Sr) wordt de verjaring ook afgeschaft. Voor strafbare feiten waarop een maximale gevangenisstraf van acht jaren of meer staat, gaat de verjaringstermijn omhoog naar twintig jaren.

Op dit moment verjaren misdrijven met een maximale gevangenisstraf van twaalf jaar of meer (maar waar geen levenslang op staat) pas na twintig jaren (art. 70 lid 1 sub 4 Sr). Voor feiten met een maximale gevangenisstraf van acht jaren is dat twaalf jaren (sub 3). Daarnaast geldt voor onder meer deze laatste delicten dat de verjaringstermijn pas aanvangt op het moment dat het slachtoffer achttien jaren is geworden (art. 71 sub 3 Sr). Stel dat een kind van twaalf het slachtoffer wordt van aanranding (art. 246 Sr), dan verjaart dat feit thans pas na een krappe achttien jaren. Voor jeugdigere slachtoffertjes is die termijn dus nog langer.

Daarom kunnen er vraagtekens geplaatst worden bij de meerwaarde van het huidige wetsvoorstel van Onze Minister. De verruiming van de mogelijkheden om ook na een lange tijd de dader nog aan te kunnen pakken klinkt uiteraard mooi (wie kan daar immers nog tegen zijn?), maar hoeveel extra vervolgingen gaat dat eigenlijk mogelijk maken? In de toelichting op het voorstel komt Opstelten niet met cijfers om de noodzaak van deze vernieuwing te onderbouwen. De idee van ‘justice must be done’ is prachtig, ook straks halverwege deze eeuw, maar voor wie? Mij schiet geen voorbeeld te binnen waarvoor dit voorstel het verschil zou maken. Welk ernstig feit is in de praktijk pas na twintig jaar berecht? Welk concreet onrecht zou door het voorstel voorkomen kunnen worden? Gedacht zou kunnen worden aan het seksuele misbruik binnen de Kerk, maar dat is dermate lang geleden dat de opportuniteit van vervolging – zou dat gelet op onder meer eerdere vervolgingsbeslissingen nog mogelijk zijn – betwijfeld kan worden, mede ook met het oog op de bewijsnood in dit soort zaken.

Recent is bijvoorbeeld wel de moord op Andrea Luten uit 1993 na zo’n zeventien jaar opgelost. Vooropgesteld moet worden dat dit valt uiteraard toe te juichen uit oogpunt van genoegdoening voor de nabestaanden en (generale) preventie. Voorts geeft dit voorbeeld aan dat de berechting van zeer oude feiten nog tot de mogelijkheden behoort. Naar huidig recht was deze vervolging evenwel ook mogelijk, terwijl de verjaringstermijn in 1993 volgens mij in ieder geval achttien jaren bedroeg (en lopende termijnen overigens zonder probleem verlengd kunnen worden, zie LJN BK6346 en NJ 2010, 232).

Praktijkvoorbeelden worden – zoals gezegd – in de toelichting niet gegeven en zijn volgens mij ook moeilijk te geven. Grasduinend door rechtspraak.nl kwam ik een uitspraak van de Hoge Raad tegen van 1 februari 2011 (LJN BO401), betreffende de verjaring van het medio jaren ’80 hebben van ‘vleselijke gemeenschap’ met een meisje beneden de leeftijd van twaalf jaar, zie art. 244 (oud) Sr, waarvan de vervolging was aangevangen in 2007 – terwijl de verjaringstermijn pas in 1993 een aanvang nam en eindigde in 2005. Uit het arrest kan niet worden opgemaakt waarom pas zo laat tot vervolging werd overgegaan. Maar veelal levert de verjaring bij zedenmisdrijven geen vervolgingsperikelen op, met name niet nu de termijn pas begint te lopen als het jeugdige slachtoffer achttien jaren is geworden (zie bijvoorbeeld LJN AD4519).

Theoretisch valt er wellicht heel wat voor te zeggen om bij bepaalde ernstige misdrijven de dader tot de poorten van de Hel te kunnen vervolgen, zeker gelet op het huidige tijdbestek waarin stevig strafrechtelijk optreden steeds meer gewenst wordt (zie ook mijn vorige blog). Ik geloof echter niet dat dit wetsvoorstel een aanwinst zal zijn voor de strafpraktijk. Op geen enkele wijze wordt duidelijk gemaakt, dat verwacht mag worden dat een wezenlijk aantal strafzaken in de toekomst alsnog vervolgd zal kunnen – en gaan – worden.

« vorige pagina